Khi đi xem phòng trọ, bạn cần kiểm tra bảy thứ mà ảnh đăng tin không cho thấy: nước, điện, độ ẩm, tiếng ồn, ánh sáng, an ninh lối ra vào và nội quy giờ giấc. Mỗi thứ kiểm được bằng tay, mắt, mũi và vài câu hỏi trong khoảng ba mươi phút.
Bài này nói về việc nhìn và thử trong phòng để biết sống ở đó có dễ chịu không. Phần hợp đồng, tiền cọc và quyền lợi khi thuê thuộc mảng nhà đất, trang chỉ nhắc ở mức cần đọc kỹ trước khi ký. Cuối bài là cách ghi chép để so sánh nhiều phòng và nhờ AI giúp mà không đưa thông tin riêng của chủ nhà lên mạng.
Thử nước và nhà vệ sinh trước tiên
Nước là thứ khó sửa nhất sau khi đã dọn vào, và là thứ chủ nhà ít khi nói trước. Vào nhà vệ sinh làm lần lượt:
- Mở vòi lavabo và vòi sen cùng lúc, xem nước có yếu đi rõ rệt không. Phòng tầng cao dùng bồn nước chung hay bị yếu vào giờ cao điểm buổi tối.
- Hứng nước vào lòng bàn tay hoặc một cốc nhựa, nhìn màu và ngửi. Nước đục, có mùi lạ nên hỏi nguồn nước là nước máy hay nước giếng, có lọc không.
- Bật bình nóng lạnh nếu có, chờ vài phút xem có nóng lên không, dây điện cấp cho bình có gọn và có ổ cắm riêng không.
- Xả bồn cầu một lần, nghe xem két nước có chảy rỉ mãi sau đó không, nhìn chân bồn cầu có ố nước, có mùi không.
- Đổ nước xuống sàn nhà tắm, xem nước thoát nhanh hay đọng. Sàn đọng nước lâu là nguồn mùi và rêu.
- Nhìn trần và góc tường nhà tắm có vết loang, mốc đen, sơn phồng không.
Nếu chủ nhà nói "nước yếu chút thôi", hãy hỏi giờ nào yếu và có máy bơm tăng áp không. Câu trả lời mơ hồ là dấu hiệu bạn sẽ phải xếp lịch tắm theo cả dãy.
Điện và ổ cắm: đếm, nhìn, hỏi
Đếm số ổ cắm trong phòng và xem vị trí. Một phòng chỉ có một ổ cắm cạnh cửa nghĩa là bạn sẽ phải kéo dây dài khắp phòng, vừa vướng vừa nguy cơ quá tải. Nhìn ổ cắm có nứt, có vết cháy đen, có lỏng lẻo khi cắm thử sạc điện thoại không. Bật tắt tất cả công tắc đèn, quạt, xem có chập chờn không.
Hỏi phòng dùng công tơ riêng hay chung cả dãy, cầu dao của phòng nằm ở đâu. Biết chỗ cầu dao là việc cần ngay từ hôm đầu, vì khi có sự cố bạn phải ngắt được điện mà không cần chờ ai. Nếu cầu dao nằm trong phòng khoá của chủ nhà hoặc ở tầng khác, ghi nhớ điều đó.
Hỏi rõ được dùng những thiết bị gì: bếp điện, ấm siêu tốc, máy sưởi, sạc xe điện. Nhiều khu trọ cấm sạc xe điện trong phòng hoặc có khu sạc riêng, vì đây là nguồn cháy đáng lo. Bạn cần biết trước để không mua đồ rồi không được dùng.
Không tự mở ổ điện hay hộp kỹ thuật để xem dây bên trong. Những gì nhìn thấy từ bên ngoài là đủ để đánh giá sơ bộ; dây điện đi nổi chằng chịt, nối bằng băng keo, ổ cắm ám khói là lý do để cân nhắc kỹ hoặc yêu cầu chủ nhà sửa trước khi vào ở.
Ẩm, mốc và côn trùng: dùng mũi và đèn pin
Ngửi ngay khi bước vào. Mùi ẩm mốc nặng khi phòng vừa mở cửa là dấu hiệu tường hoặc trần thấm. Mùi thơm xịt phòng quá đậm đôi khi để che mùi khác; hỏi phòng đã đóng cửa bao lâu.
Soi góc tường sát sàn và sau tủ. Mảng mốc đen, sơn bong, vết loang màu nâu ở chân tường hay ở góc trần thường do thấm từ nhà bên, từ mái hoặc từ ống nước. Mốc ở đây khó xử lý dứt điểm khi bạn chỉ là người thuê.
Mở tủ có sẵn và gầm giường. Phân gián, xác côn trùng, vỏ trứng nhỏ, mùi hôi là dấu hiệu khu trọ có gián hay chuột. Hỏi chủ nhà có phun diệt côn trùng định kỳ cho cả dãy không.
Nhìn khung cửa sổ. Cửa sổ có đóng kín được không, có lưới chống muỗi không, nước mưa có hắt vào bậu không. Vết ố dưới bậu cửa là dấu hiệu mưa hắt.
Hỏi về mùa mưa. Hẻm có ngập khi mưa lớn không, nước có tràn vào tầng trệt không. Người ở lâu trong dãy thường trả lời thật hơn chủ nhà; nếu gặp được, hỏi thăm một câu.
Tiếng ồn, ánh sáng và giờ giấc: hỏi gì, xem gì
Những thứ này phụ thuộc vào giờ bạn đi xem. Phòng xem lúc mười giờ sáng ngày thường có thể rất yên, nhưng tám giờ tối là chuyện khác. Nếu được, quay lại vào một khung giờ khác.
| Mục | Cách kiểm | Câu hỏi cho chủ nhà |
|---|---|---|
| Tiếng ồn | Đóng cửa, đứng yên một phút, nghe đường phố, quán ăn, xưởng, karaoke, máy bơm | Bên cạnh là gì, buổi tối có quán hay hàng xóm hát không |
| Ánh sáng tự nhiên | Tắt đèn, xem phòng có đủ sáng ban ngày không | Cửa sổ có bị nhà khác che sau này không |
| Nắng chiều | Xem hướng cửa sổ và tường, sờ tường hướng tây buổi chiều | Phòng có nóng về chiều tối không, có quạt hay điều hoà không |
| Giờ đóng cổng | Nhìn cổng, khoá, có camera không | Mấy giờ khoá cổng, về muộn thì sao, có chìa riêng không |
| Khách đến chơi | Không kiểm được bằng mắt | Có cho khách ở lại qua đêm không, cần báo không |
| Chỗ để xe | Xem chỗ để xe có mái, có khoá, có người trông không | Xe để đâu, có mất phí riêng không, có chỗ sạc không |
Ghi lại câu trả lời ngay sau khi rời phòng. Xem ba bốn phòng trong một buổi là đủ để mọi thứ lẫn vào nhau, và chi tiết bạn quên thường là chi tiết khiến bạn khó chịu nhất sau này.
An ninh lối ra vào và đường thoát khi có sự cố
An ninh không chỉ là ổ khoá cửa phòng. Đi một vòng từ cổng vào tới phòng và ngược lại, để ý:
- Cổng chính có khoá, có đèn chiếu sáng vào buổi tối không. Hành lang có tối, có góc khuất không.
- Cửa phòng có chốt trong, ổ khoá có chắc không, có phải người thuê cũ còn giữ chìa không. Hỏi chủ nhà có thay ổ khoá hoặc lõi khoá khi đổi người thuê không.
- Cửa sổ tầng trệt hoặc cửa sổ giáp lối đi chung có song sắt hay khoá không.
- Có lối thoát thứ hai khi cháy không, hay chỉ có một cầu thang hẹp. Khu trọ nhiều tầng mà chỉ có một lối ra, lại để xe máy kín tầng trệt, là điều cần cân nhắc nghiêm túc.
- Có bình chữa cháy ở hành lang không, còn hạn không. Có thiết bị báo khói không.
- Chủ nhà hoặc người quản lý có ở gần không, khi có chuyện thì liên lạc ai.
Nếu bạn là người sẽ ở một mình, nhất là đi làm về muộn, phần này nặng ký hơn cả giá thuê. Một phòng rẻ hơn mà phải đi qua hẻm tối không đèn mỗi tối mười giờ là một cái giá khác bạn phải trả.
Dấu hiệu nên bỏ qua phòng đó dù giá rẻ
Chủ nhà né câu hỏi về điện nước. Hỏi giá điện, nước, cách tính mà nhận câu "rồi tính sau", "như mọi người thôi" thì rất dễ phát sinh tranh cãi hằng tháng. Một chủ nhà làm ăn đàng hoàng thường nói rõ ngay từ đầu.
Không cho xem phòng thật, chỉ cho xem phòng mẫu. Phòng mẫu thường là phòng đẹp nhất. Yêu cầu xem đúng phòng bạn sẽ ở; nếu phòng đang có người, hẹn lúc họ đồng ý cho xem.
Chỉ có một lối ra và lối đó chất đầy xe. Khi có cháy, lối ra duy nhất bị xe máy chắn là tình huống nguy hiểm nhất của nhà trọ. Phòng rẻ không bù được điều này.
Dây điện chằng chịt, nối tạm. Dây đi nổi khắp tường, nối bằng băng keo, ổ cắm cháy sém là dấu hiệu hệ thống điện không được chăm. Nếu vẫn muốn thuê, yêu cầu sửa trước và ghi việc đó vào thoả thuận.
Mốc lan rộng ở trần hoặc tường đầu giường. Ngủ cạnh mảng mốc lớn suốt mấy tháng không dễ chịu, và người thuê không tự sửa được nguồn thấm.
Người đang ở trong dãy than phiền cùng một chuyện. Hai ba người cùng kể một vấn đề, như mất đồ, nước yếu hay chủ nhà khó tính, thì đó gần như là sự thật.
Ghi chép để so sánh và nhờ AI giúp
Mỗi phòng đã xem, ghi một bản ngắn trên điện thoại với cùng một khung: địa chỉ ước chừng (tên đường, không cần số nhà khi đưa cho AI), khoảng cách tới chỗ học, chỗ làm, giá thuê và các khoản điện nước, nước mạnh hay yếu, ẩm hay khô, ồn hay yên, giờ cổng, chỗ để xe, cảm giác chung. Chụp vài ảnh trong phòng để nhớ, nhưng hỏi chủ nhà trước khi chụp và tránh chụp đồ đạc riêng của người đang ở.
Khi có ba bốn bản ghi, dán chúng vào AI với câu lệnh mẫu: "Mình đã xem bốn phòng trọ, ghi chú bên dưới. Mình đi làm từ 8 giờ sáng tới 6 giờ tối, hay về muộn hai buổi mỗi tuần, có xe máy, nấu ăn tối. Lập giúp bảng so sánh các phòng theo các tiêu chí trong ghi chú, chỉ ra điểm yếu lớn nhất của từng phòng, và những câu mình nên hỏi lại chủ nhà trước khi quyết định." AI giỏi sắp xếp, nhận ra chỗ mình ghi thiếu và gợi câu hỏi; nó không biết khu đó có an toàn hay ngập không.
Không dán tên chủ nhà, số điện thoại, ảnh giấy tờ, ảnh có mặt người vào AI. Những thông tin đó không cần cho việc so sánh. Quyết định cuối cùng vẫn là của bạn, dựa trên những gì bạn tận mắt thấy và cảm giác khi đứng trong phòng. Sau khi chọn được, phần đọc hợp đồng thuê, đặt cọc và quyền lợi người thuê nên tìm hiểu kỹ ở nguồn chuyên về nhà đất, như trang AI Bất Động Sản trong cùng hệ.
Câu hỏi thường gặp
Nên đi xem phòng trọ vào giờ nào?
Tốt nhất là đi hai lần ở hai khung giờ khác nhau, một lần ban ngày để xem ánh sáng và tình trạng phòng, một lần buổi tối để nghe tiếng ồn, xem đèn hẻm và áp lực nước giờ cao điểm. Nếu chỉ đi được một lần, chọn cuối buổi chiều.
Phòng có mùi ẩm nhưng chủ nhà nói do đóng cửa lâu thì sao?
Mở hết cửa, chờ mười lăm phút rồi ngửi lại. Mùi tan nhanh thì có thể đúng là do bí. Mùi vẫn còn, kèm vết loang, mốc ở chân tường hay trần, thì gần như là thấm. Người thuê rất khó tự xử lý thấm, nên cân nhắc kỹ.
Có nên nhờ người quen đi xem cùng không?
Rất nên, nhất là lần đầu thuê. Người đi cùng để ý những thứ bạn bỏ sót, và có thêm người cũng an toàn hơn khi gặp người lạ ở địa điểm lạ. Nếu đi một mình, báo cho người thân địa chỉ và giờ bạn đi xem.
Ảnh phòng trên tin đăng đẹp hơn thực tế có phải chuyện bình thường?
Khá thường gặp, vì ảnh chụp góc rộng, ánh sáng tốt hoặc chụp khi phòng mới sơn. Vì vậy đừng đặt cọc chỉ dựa vào ảnh. Chỉ quyết định sau khi đã tận mắt xem, thử nước, điện và hỏi những câu cần thiết.
AI có cho biết khu trọ đó an toàn hay ngập không?
Không đáng tin cho việc này. AI không có thông tin cập nhật về từng con hẻm và có thể trả lời nghe rất chắc mà sai. Hỏi người đang ở trong dãy, hàng quán quanh đó, hoặc tự đi qua vào buổi tối và sau một cơn mưa lớn sẽ đáng tin hơn.
Chủ nhà giục đặt cọc ngay hôm xem có nên làm theo?
Không nên vội nếu bạn chưa xem đủ và chưa đọc rõ điều kiện cọc. Phòng đẹp có thể mất, nhưng đặt cọc vội rồi phát hiện vấn đề thì thiệt hơn. Hỏi rõ điều kiện hoàn cọc, ghi lại bằng chữ, và chỉ đặt khi bạn đã chắc.