Khử mùi hôi trong nhà hiệu quả bắt đầu bằng việc tìm ra nguồn mùi, vì mỗi loại mùi gần như luôn đến từ một vài chỗ quen thuộc: mùi cống từ ống thoát khô nước, mùi khai từ chân bồn cầu, mùi chua từ khăn và giẻ ẩm, mùi mốc từ tủ và góc kín. Xịt thơm hay đốt nến chỉ phủ một lớp mùi khác lên, hết tác dụng là mùi cũ quay lại.
Bài này cho bạn một bản đồ mùi để đoán nhanh nguồn, một cách đi kiểm từng phòng, cách xử lý từng loại, và giới hạn của những thứ hút mùi hay được khuyên. Có một phần không được bỏ qua: những mùi lạ là tín hiệu nguy hiểm, cần rời khỏi nhà thay vì tìm cách khử.
Vì sao xịt thơm không làm hết mùi
Mùi khó chịu trong nhà là các phân tử bay ra từ một nguồn đang tiếp tục sinh ra chúng: vi khuẩn phân huỷ thức ăn thừa, nấm mốc trên vải ẩm, khí từ đường cống, cặn nước tiểu bám ở chân bồn. Chừng nào nguồn còn đó, mùi còn được sinh ra đều đặn. Xịt thơm, tinh dầu hay nến thơm thêm một lớp mùi mạnh hơn lên trên, mũi tạm thời chú ý vào mùi mới, nhưng không chạm vào nguồn.
Có một chi tiết khiến việc tìm mùi khó hơn: mũi quen mùi rất nhanh. Người sống trong nhà sau vài chục phút gần như không còn ngửi thấy mùi nền của nhà mình, trong khi khách bước vào nhận ra ngay. Đó là lý do nhiều người chỉ biết nhà có mùi khi có người nhắc, và cũng là lý do bước đầu tiên khi đi tìm mùi là ra khỏi nhà một lúc rồi quay lại.
Mùi trong nhà còn bị lan theo luồng gió. Mùi từ ống thoát ban công có thể bay vào phòng khách khi bật điều hoà phòng ngủ đóng kín, mùi tủ giày ở cửa có thể theo gió vào sâu. Vì thế chỗ ngửi thấy rõ nhất chưa chắc là chỗ phát ra mùi.
Bản đồ mùi: mùi gì, thường từ đâu
Bảng dưới gom những nguồn mùi phổ biến nhất trong nhà ở. Đọc theo cột mùi để biết nên kiểm chỗ nào trước.
| Mùi | Nguồn thường gặp | Xử lý tận gốc |
|---|---|---|
| Mùi cống, trứng thối nhẹ | Ống thoát sàn, thoát bồn rửa ít dùng bị khô nước; nắp chống mùi hỏng | Đổ nước vào ống, lắp nắp chống mùi; mùi dai dẳng nhờ thợ kiểm ống |
| Mùi khai | Chân bồn cầu, khe giữa bồn và sàn, góc tường nhà vệ sinh, cát vệ sinh thú cưng | Lau chân bồn, khe sàn; thay cát thường xuyên |
| Mùi chua | Giẻ rửa bát, khăn lau, đầu cây lau nhà, quần áo ẩm để lâu trong máy giặt | Giặt và phơi khô hẳn, thay giẻ định kỳ |
| Mùi ẩm mốc | Tủ quần áo kín, góc sau tủ sát tường, rèm, đệm, sách cũ | Phơi, thông gió, xử lý chỗ ẩm |
| Mùi tanh, mùi thức ăn hỏng | Tủ lạnh, thùng rác, khay hứng nước dưới tủ lạnh | Dọn tủ lạnh, rửa thùng rác |
| Mùi hôi giày | Tủ giày đóng kín, giày ẩm | Phơi giày, để tủ thoáng |
| Mùi khét, mùi khí ga | Ổ điện, dây điện, bếp ga, bình ga | Không tự xử lý; xem phần nguy hiểm bên dưới |
Nhiều khi một căn nhà có hai ba nguồn cùng lúc, mỗi nguồn một chút, trộn thành "mùi nhà" khó gọi tên. Xử lý lần lượt từng nguồn, mùi chung sẽ nhạt dần.
Đi một vòng tìm nguồn mùi
Dành khoảng hai mươi phút cho việc này, tốt nhất vào lúc nhà đã đóng cửa vài tiếng, ví dụ khi đi làm về.
- Ra khỏi nhà hoặc ra ban công khoảng mười phút để mũi "đặt lại", rồi bước vào và ghi nhận mùi đầu tiên cảm thấy, cùng vị trí rõ nhất.
- Đi từng phòng, đóng cửa phòng lại, đứng giữa phòng một phút. Phòng nào mùi đậm hơn, khoanh vùng vào phòng đó.
- Trong phòng đã khoanh vùng, mở từng tủ, từng ngăn, cúi xuống ngửi gần ống thoát, gầm giường, sau tủ lạnh, thùng rác, khe tường.
- Ghi lại thời điểm mùi nặng nhất: sau khi mưa, sau khi tắm, buổi sáng khi mới mở cửa, sau khi bật điều hoà. Thời điểm là manh mối quan trọng.
- Xử lý nguồn nghi ngờ nhất trước, chờ một hai ngày xem mùi có giảm không, rồi mới sang nguồn kế tiếp. Xử lý tất cả cùng lúc thì không biết cái nào là thủ phạm.
Ví dụ giả định: một căn hộ ở Hà Nội có mùi cống chỉ vào buổi sáng ở phòng ngủ có nhà vệ sinh riêng. Đi một vòng thì thấy ống thoát sàn chỗ đặt máy giặt ở lô gia gần như không dùng, khô nước. Đổ nước và đậy nắp chống mùi, mùi hết sau một ngày.
Mùi cống và mùi nhà vệ sinh
Ống thoát cần có nước chặn. Các ống thoát sàn, bồn rửa mặt, bồn rửa bát đều có đoạn cong hoặc hộp giữ một ít nước, gọi là bẫy nước hay xi phông. Lớp nước đó chặn khí từ đường cống. Ống ít dùng thì nước bay hơi hết, khí cống đi thẳng lên. Đổ một ca nước vào mỗi tuần, hoặc lắp nắp thoát sàn loại có van chống mùi.
Tóc và cặn trong nắp thoát. Tóc quấn cặn xà phòng trong nắp thoát sàn nhà tắm phân huỷ và có mùi riêng. Mở nắp, lấy ra, rửa nắp hằng tuần khi cọ nhà tắm.
Chân bồn cầu. Mùi khai trong nhà vệ sinh sạch bóng thường đến từ chân bồn cầu và khe giữa bồn với sàn. Lau kỹ bằng khăn riêng, chất tẩy phù hợp, rồi nước sạch. Nếu thấy nước rỉ ở chân bồn, có thể gioăng chân bồn hỏng, cần thợ.
Mùi cống dai dẳng dù đã làm hết. Nếu mọi ống đều có nước mà mùi vẫn còn, có thể ống thông hơi của hệ thoát nước bị tắc, xi phông nứt, hoặc mối nối ống âm tường bị hở. Đây là việc của thợ nước; đừng đổ thêm hoá chất thông cống vào vì không giải quyết được và có thể làm hỏng ống.
Mùi trong vải: đệm, sofa, rèm, thảm, tủ quần áo
Vải giữ mùi lâu nhất. Mùi khói, mùi thức ăn, mùi mồ hôi, mùi thú cưng đều bám vào sợi vải và tỏa ra dần. Phòng đã sạch mà còn mùi thì nghĩ ngay tới rèm, nệm sofa, thảm và đệm.
Giặt được thì giặt. Rèm, vỏ gối tựa, thảm nhỏ giặt theo nhãn và phơi khô hẳn. Vải còn ẩm cất lại là đổi mùi khói lấy mùi chua.
Đệm và sofa không tháo được. Hút bụi kỹ, rắc một lớp mỏng bột nở lên mặt đệm khô, để vài giờ rồi hút sạch. Bột nở hấp thụ được một phần mùi, không phải phép màu, nhưng có ích với mùi nhẹ. Phơi đệm nơi có gió, tránh để ướt.
Tủ quần áo có mùi ẩm. Lấy hết quần áo ra, để tủ mở cửa một ngày, lau trong tủ bằng khăn ẩm rồi lau khô. Không cất đồ vừa ủi còn ấm hoặc vừa phơi chưa khô. Nếu tủ sát tường ẩm, kéo tủ cách tường một chút cho gió lưu thông. Chuyện ẩm theo mùa nồm có bài riêng ở danh mục nhà cửa theo mùa.
Khăn và giẻ lau. Đây là nguồn mùi chua số một trong bếp. Giặt giẻ mỗi ngày hoặc vài ngày một lần, phơi chỗ thoáng, thay mới khi đã có mùi dai dẳng.
Những thứ hút mùi hay được khuyên và giới hạn của chúng
Sau khi xử lý nguồn, bạn có thể dùng thêm vài thứ để giảm mùi còn sót lại. Hiểu đúng giới hạn để không kỳ vọng sai.
- Than hoạt tính: hấp phụ mùi khá tốt trong không gian nhỏ kín như tủ giày, tủ lạnh, ngăn kéo. Phơi nắng định kỳ hoặc thay khi hết tác dụng theo hướng dẫn.
- Bột nở: hấp thụ một phần mùi chua, mùi tủ lạnh. Một hộp mở nắp đặt trong tủ lạnh, thay định kỳ.
- Bã cà phê khô: cũng hút được một ít mùi trong tủ lạnh, nhưng phải phơi khô hẳn, để ẩm sẽ mốc.
- Máy lọc không khí: loại có lớp than giảm được mùi khói, mùi nấu ăn; với mùi từ nguồn đang phát như ống cống thì không thay được việc sửa nguồn.
- Tinh dầu, nến thơm: chỉ thêm mùi. Nến đang cháy không để qua đêm hay khi ra ngoài; một số tinh dầu không hợp với nhà có mèo hay chim, hỏi bác sĩ thú y trước.
- Xịt thơm: dùng sau cùng, ít thôi, tránh xịt thẳng vào vải và đồ ăn.
Nếu đã xử lý nguồn và dùng than, bột nở mà vẫn phải xịt thơm mỗi ngày, gần như chắc rằng vẫn còn một nguồn chưa tìm ra. Quay lại bước đi một vòng.
Mùi lạ nguy hiểm và chỗ AI giúp được
Có những mùi không phải để khử. Mùi khí ga, giống mùi bắp cải thối hay mùi hắc do chất tạo mùi trộn vào ga, là dấu hiệu rò rỉ. Khi ngửi thấy: không bật hay tắt bất kỳ công tắc điện nào, không bật lửa, không dùng điện thoại trong khu vực có mùi; khoá van bình ga nếu tới gần được an toàn, mở cửa, đưa mọi người ra ngoài, rồi từ chỗ an toàn gọi lực lượng chức năng hoặc đơn vị cung cấp ga. Mùi khét nhựa, mùi cháy từ ổ điện, công tắc hay thiết bị đang cắm cũng vậy: ngắt cầu dao tổng nếu làm được an toàn, ra ngoài và gọi thợ điện hoặc lực lượng chức năng, không tự mở ra xem. Những mùi lạ đi kèm chóng mặt, buồn nôn, đau đầu ở nhiều người trong nhà cùng lúc là lý do phải ra ngoài ngay.
Với mùi thường ngày, một chatbot có thể đóng vai người cùng suy luận. Câu lệnh mẫu: "Căn hộ tầng ba, có mùi giống cống nhưng nhẹ, rõ nhất ở phòng ngủ có nhà vệ sinh riêng, nặng nhất buổi sáng và sau khi mưa, nhà vệ sinh đã cọ sạch. Liệt kê các nguồn mùi có khả năng theo thứ tự, mỗi nguồn kèm cách kiểm tra tại nhà không cần dụng cụ đặc biệt." Chatbot thường đưa ra danh sách đúng hướng, vì những nguồn mùi trong nhà khá giống nhau ở mọi nơi.
Giới hạn là AI không ngửi được và không nhìn thấy đường ống của nhà bạn. Nó có thể khuyên đổ chất thông cống, trộn chất tẩy khử mùi, hay gợi ý mẹo dân gian; những gợi ý có hoá chất, hãy đối chiếu nhãn sản phẩm và không pha trộn hai chất tẩy. Còn với mùi ga, mùi khét, đừng hỏi chatbot trước, hãy ra khỏi nhà trước. Khi mô tả nhà mình, tầng, hướng phòng và thời điểm có mùi là đủ; không cần đưa số nhà, tên toà nhà hay giờ cả nhà vắng mặt.
Câu hỏi thường gặp
Nhà tắm có mùi cống dù đã cọ sạch là do đâu?
Thường do ống thoát sàn hoặc thoát bồn rửa ít dùng bị khô nước, khí cống đi thẳng lên. Đổ một ca nước vào mỗi tuần hoặc lắp nắp thoát sàn có van chống mùi. Nếu mùi vẫn còn khi mọi ống đều có nước, nhờ thợ nước kiểm ống thông hơi và mối nối.
Vì sao người trong nhà không ngửi thấy mùi nhà mình?
Mũi quen mùi rất nhanh, sau một thời gian ngắn ở trong nhà gần như không còn nhận ra mùi nền. Muốn kiểm, ra ngoài khoảng mười phút rồi quay vào và để ý mùi đầu tiên cảm thấy, hoặc nhờ người ít đến nhà nhận xét.
Than hoạt tính có khử được mùi cả căn phòng không?
Than hoạt tính hợp với không gian nhỏ kín như tủ giày, tủ lạnh, ngăn kéo. Với cả căn phòng, lượng than cần rất lớn và vẫn không xử lý được nguồn mùi đang phát ra. Tìm và xử lý nguồn trước, than chỉ hỗ trợ phần còn sót.
Ngửi thấy mùi ga trong nhà phải làm gì?
Không bật tắt công tắc điện, không bật lửa, không dùng điện thoại ở khu vực có mùi. Khoá van bình ga nếu tới gần được an toàn, mở cửa, đưa mọi người ra ngoài, rồi từ chỗ an toàn gọi lực lượng chức năng hoặc đơn vị cung cấp ga.
Tủ quần áo có mùi ẩm mốc xử lý thế nào?
Lấy hết đồ ra, để tủ mở cửa cho thông gió, lau trong tủ bằng khăn ẩm rồi lau khô. Không cất đồ chưa khô hẳn. Kéo tủ cách tường ẩm một khoảng nhỏ. Quần áo đã có mùi thì giặt lại và phơi khô hẳn trước khi cất.
Có nên dùng tinh dầu để khử mùi khi nhà có thú cưng?
Tinh dầu chỉ thêm mùi chứ không khử nguồn, và một số loại tinh dầu không hợp với mèo, chim hay một số vật nuôi khác. Nhà có thú cưng nên hỏi bác sĩ thú y trước khi dùng, và ưu tiên thông gió, dọn cát vệ sinh, giặt đệm nằm của thú cưng.