Tổng vệ sinh trước Tết nhẹ nhất khi chia làm bốn tuần và đi theo thứ tự: tuần đầu bớt đồ, tuần hai làm việc trên cao và việc nặng, tuần ba làm bếp và nhà tắm thật kỹ, tuần cuối chỉ còn lau sàn, lau bụi lần cuối và sắp xếp. Làm ngược lại, lau sàn trước rồi mới tháo rèm, lau quạt, bụi rơi xuống và bạn phải lau lại từ đầu.
Bài này dành cho nhà phố, căn hộ có một đến hai người lo việc chính. Ngoài kế hoạch từng tuần, phần quan trọng là an toàn khi trèo cao, vì dịp cuối năm là lúc nhiều người đứng lên ghế nhựa, lên lan can để lau quạt và cửa kính. Phần chia việc giữa các thành viên và lịch chuẩn bị Tết nói chung có ở trang AI Đặt Lịch; ở đây chỉ bàn chuyện dọn.
Vì sao dọn Tết hay đuối vào tuần cuối
Kiểu dọn quen thuộc ở nhiều nhà là dồn hết vào mấy ngày sát Tết, khi đã được nghỉ làm. Vấn đề là đó cũng là lúc nhiều việc khác chen vào: đi chợ, mua sắm, gói quà, đón người nhà về. Việc dọn bị cắt vụn, làm dở dang, và những việc nặng như giặt rèm, lau quạt trần, dọn kho thường bị bỏ lại cho năm sau.
Cách khắc phục là kéo phần nặng lên trước, khi còn bốn tuần. Một buổi tối trong tuần và một buổi cuối tuần là đủ cho mỗi chặng. Việc nặng làm sớm còn có lợi khác: nếu phải thuê thợ hay nhờ người lau kính ngoài, giặt sofa, bạn còn thời gian hẹn trước khi mọi dịch vụ kín lịch vào tuần cuối năm.
Nguyên tắc thứ tự trong dọn dẹp vẫn giữ nguyên ở quy mô lớn: từ trên xuống dưới, từ khô đến ướt, bớt đồ trước rồi mới lau. Áp nguyên tắc này cho cả kế hoạch bốn tuần, không chỉ cho từng buổi, thì không có việc nào làm hai lần.
Một điều nữa nên tính trước là sức người. Dọn liền nhiều giờ, cúi lau, bê đồ, trèo thang trong mấy ngày cuối năm dễ gây đau lưng, mỏi vai, đúng lúc cần khoẻ để lo việc khác. Chia nhỏ thành nhiều buổi ngắn trong bốn tuần cũng là cách giữ sức, không chỉ là cách giữ tiến độ.
Kế hoạch bốn tuần theo thứ tự
Khung dưới cho nhà khoảng hai đến ba phòng ngủ. Nhà rộng hơn thì kéo dài thành năm, sáu tuần; nhà nhỏ có thể gộp tuần một và hai.
| Tuần | Trọng tâm | Việc cụ thể |
|---|---|---|
| Tuần một | Bớt đồ | Rà tủ quần áo, kho, gầm giường, ban công; chia đồ thành giữ, cho, bán, bỏ; mang đồ cho và đồ bỏ ra khỏi nhà ngay trong tuần |
| Tuần hai | Việc trên cao và việc nặng | Lau quạt trần, đèn, nóc tủ, mạng nhện góc trần; tháo giặt rèm; lau kính cửa sổ phía trong; vệ sinh lưới lọc điều hoà; hẹn thợ cho việc cần thợ |
| Tuần ba | Bếp và nhà tắm | Dọn tủ lạnh, rã đông ngăn đá nếu cần; lau tủ bếp trong và ngoài; ngâm lưới lọc máy hút mùi; cọ ron và vách nhà tắm; rửa thùng rác |
| Tuần bốn | Hoàn thiện | Lau bụi đồ đạc, lau cửa và tay nắm, lau sàn toàn nhà, giặt thảm chùi chân, sắp lại góc khách ngồi |
Mỗi tuần nên chốt một ngày cụ thể cho việc lớn nhất. Ví dụ giả định: tối thứ Tư tuần hai tháo rèm cho vào máy giặt, sáng thứ Bảy lau quạt và đèn khi có người giữ thang.
Tuần một: bớt đồ trước khi lau
Lau một kệ đầy đồ mất gấp ba lần thời gian lau một kệ trống. Bớt đồ không cần làm sâu như một đợt sắp xếp lại cả nhà, chỉ cần loại bỏ thứ rõ ràng không dùng nữa. Những câu hỏi giúp quyết nhanh:
- Đồ này cả năm qua có dùng lần nào không? Không thì đưa vào nhóm cân nhắc cho hoặc bán.
- Đồ hỏng chờ sửa đã nằm đây bao lâu? Quá một năm mà chưa sửa thì nhiều khả năng sẽ không sửa.
- Hộp, túi, giấy gói giữ lại "để dùng sau" có nhiều hơn chỗ chứa không? Giữ lại một ít, bỏ phần dư.
- Thuốc, mỹ phẩm, gia vị hết hạn: bỏ theo hướng dẫn trên bao bì, không đổ thuốc xuống cống.
- Quần áo trẻ con đã chật, đồ chơi đã lớn: gom một túi để cho.
- Giấy tờ: phần cần giữ để riêng một chỗ, phần không cần thì xé hoặc cắt nhỏ trước khi bỏ nếu có thông tin cá nhân.
Điều quan trọng là mang đồ ra khỏi nhà ngay trong tuần. Túi đồ cho để ở góc phòng khách tới Tết thì việc bớt đồ coi như chưa làm. Cách sắp xếp lại tủ, kệ cho gọn lâu dài có bài riêng ở danh mục sắp xếp gọn nhà.
Tuần hai: việc trên cao, an toàn đặt trước
Dùng thang đúng loại, không dùng ghế. Ghế nhựa, ghế xoay, ghế đẩu chồng lên nhau là nguyên nhân té ngã phổ biến dịp dọn nhà. Dùng thang chữ A chắc chắn, mở hết khoá chốt, đặt trên nền phẳng khô. Không đứng ở bậc trên cùng.
Luôn có người giữ thang. Một người leo, một người đứng dưới giữ thang và đưa đồ. Nếu ở nhà một mình, để việc trên cao sang hôm có người.
Ngắt điện trước khi lau quạt và đèn. Tắt công tắc chưa đủ với một số kiểu đi dây; an toàn nhất là ngắt cầu dao của khu vực đó. Chờ bóng đèn nguội hẳn. Không lau ướt vào đui đèn hay hộp điện của quạt.
Kính ngoài ở tầng cao không tự lau. Không trèo ra lan can, không đứng lên bậu cửa sổ, không nhoài người ra ngoài. Lau phía trong là đủ; kính ngoài ở nhà cao tầng là việc của đội có dây an toàn và thiết bị.
Rèm cửa tháo trước khi lau. Tháo rèm trước rồi mới lau kính và khung cửa, để bụi rơi không bám lại vào rèm vừa giặt. Đọc nhãn rèm: một số loại vải dày, rèm có lớp chống nắng không nên giặt máy hay vắt mạnh.
Tuần ba: bếp và tủ lạnh cuối năm
Bếp là chỗ tích dầu mỡ cả năm, nên là việc tốn công nhất của tuần ba. Chia làm hai buổi: một buổi cho tủ lạnh và tủ bếp, một buổi cho máy hút mùi, tường và mặt bếp.
- Dọn tủ lạnh trước buổi đi chợ lớn: lấy hết đồ ra thùng giữ lạnh, bỏ đồ quá hạn hay nghi hỏng. Thực phẩm nghi hỏng thì bỏ, không cố dùng.
- Tháo khay, ngăn kéo ra rửa nước ấm với nước rửa chén, lau trong tủ bằng khăn ẩm, lau khô. Ron cao su cửa tủ lau kỹ vì hay bám mốc.
- Nếu ngăn đá đóng tuyết dày, rút điện theo hướng dẫn của máy để rã đông, kê khăn hứng nước. Không dùng dao cạy lớp đá.
- Tủ bếp: lấy hết đồ ra từng ngăn một, lau trong ngăn, kiểm gia vị hết hạn, lau mặt cánh tủ và tay nắm nơi dầu mỡ bám.
- Máy hút mùi: rút điện, tháo lưới lọc kim loại theo hướng dẫn, ngâm trong nước nóng có nước rửa chén, chải nhẹ, phơi khô. Lưới lọc than không rửa được thì thay theo khuyến cáo của máy.
- Tường bếp và mặt bếp: làm sau cùng, theo cách tẩy dầu mỡ có bài riêng trong cùng danh mục.
Phần nhà tắm của tuần ba theo quy trình cọ nhà tắm hằng tuần, chỉ thêm việc cọ ron và tháo đầu vòi sen ngâm tẩy cặn. Nếu thời gian eo hẹp, ưu tiên bếp, vì nhà tắm vẫn được làm đều hằng tuần.
Thuê người dọn theo giờ: giao việc cho rõ
Viết danh sách việc trước. Người dọn theo giờ làm nhanh nhất khi biết chính xác việc gì, ở đâu, đến mức nào. Danh sách nên ghi rõ những chỗ không được đụng, như kệ đồ quý, góc giấy tờ, đồ điện tử.
Hỏi giá và cách tính trước. Dịp cuối năm, nhiều nơi tính giá khác ngày thường, tuỳ nơi và tuỳ khối lượng. Hỏi rõ tính theo giờ hay theo gói, ai mang dụng cụ và chất tẩy, việc trên cao có tính thêm không.
Cất đồ giá trị và giấy tờ. Không phải vì nghi ngờ ai, mà để tránh nhầm lẫn và để người làm yên tâm. Ảnh chụp hiện trạng vài đồ đắt tiền trước khi bắt đầu cũng là thói quen tốt cho cả hai bên.
Nói rõ chất tẩy được dùng ở đâu. Nếu nhà có sàn gỗ, mặt đá tự nhiên, đồ mạ, hãy chỉ ra và đưa đúng chất lau cho từng chỗ. Người dọn quen một loại chất tẩy cho mọi bề mặt có thể làm hỏng những chỗ này.
Nghiệm thu ngay khi xong. Đi một vòng cùng người làm, chỉ ra chỗ chưa đạt khi họ còn ở đó. Dọn xong mới phát hiện thì khó nói lại.
Nhờ AI lập kế hoạch bốn tuần theo đúng nhà bạn
Khung bốn tuần ở trên là chung. Chatbot giúp bạn biến nó thành kế hoạch cụ thể theo số phòng, số người và ngày rảnh thật. Câu lệnh mẫu: "Nhà phố ba tầng, mỗi tầng một phòng ngủ, bếp và phòng khách ở tầng một, có sân thượng. Hai người dọn, mỗi tối trong tuần rảnh ba mươi phút, thứ Bảy rảnh nửa ngày, còn bốn tuần nữa là nghỉ Tết. Lập kế hoạch tổng vệ sinh theo bốn tuần, việc nặng và việc trên cao làm sớm, mỗi buổi không quá thời gian rảnh, ghi rõ việc cần hai người. Đánh dấu việc nên thuê người."
Kiểm kết quả theo ba điểm. Thứ tự có đúng từ trên xuống, bớt đồ trước, lau sàn sau cùng không. Việc trên cao có được xếp vào buổi có hai người không. Và có gợi ý nào về hoá chất mà bạn chưa chắc không; nếu có, đọc nhãn sản phẩm và không pha trộn hai loại chất tẩy, dù chatbot gợi ý vậy.
Bạn không cần đưa vào cuộc trò chuyện địa chỉ, tên người trong nhà hay ảnh có giấy tờ. Nếu muốn chatbot soạn danh sách việc để gửi cho người dọn theo giờ, xoá các chi tiết như vị trí két sắt, chỗ cất tiền, giờ nhà vắng người trước khi gửi danh sách đó đi.
Câu hỏi thường gặp
Nên bắt đầu dọn nhà đón Tết từ khi nào?
Bắt đầu khoảng bốn tuần trước kỳ nghỉ là vừa với nhà hai, ba phòng ngủ do một hai người lo. Như vậy việc nặng như giặt rèm, lau quạt trần, dọn kho được làm sớm, tuần cuối chỉ còn lau sàn và lau bụi lần cuối.
Dọn nhà cuối năm nên làm theo thứ tự nào?
Bớt đồ trước, rồi làm việc trên cao như quạt, đèn, rèm, kính; sau đó bếp và nhà tắm; cuối cùng lau bụi đồ đạc và lau sàn. Thứ tự từ trên xuống, từ khô đến ướt giúp không phải lau lại chỗ đã lau.
Lau quạt trần thế nào cho an toàn?
Ngắt cầu dao khu vực đó, dùng thang chữ A chắc chắn đặt trên nền phẳng, có người đứng dưới giữ thang. Không đứng lên ghế nhựa hay ghế xoay, không đứng bậc trên cùng, không lau ướt vào hộp điện của quạt.
Có nên tự lau kính ngoài ở căn hộ tầng cao không?
Không nên. Trèo ra lan can, đứng trên bậu cửa sổ hay nhoài người ra ngoài đều rất nguy hiểm. Lau phía trong là đủ; kính ngoài ở nhà cao tầng nên để đội có dây an toàn và thiết bị chuyên dụng làm.
Thuê người dọn nhà theo giờ cần chuẩn bị gì?
Viết danh sách việc rõ ràng, chỉ ra chỗ không được đụng và bề mặt cần chất lau riêng, cất đồ giá trị và giấy tờ, hỏi giá và cách tính trước. Khi xong, cùng người làm đi một vòng nghiệm thu ngay.
Có cần rã đông tủ lạnh khi dọn cuối năm không?
Chỉ cần với tủ có ngăn đá đóng tuyết dày. Rút điện theo hướng dẫn của máy, chuyển đồ ra thùng giữ lạnh, kê khăn hứng nước và chờ đá tự tan. Không dùng dao hay vật nhọn cạy lớp đá vì có thể thủng dàn lạnh.