Máy giặt cần vệ sinh khi quần áo giặt xong còn mùi ẩm, có vụn xám bám vào, hoặc mở cửa ra ngửi thấy mùi mốc. Bốn chỗ cần xử lý: lồng giặt (qua chương trình vệ sinh lồng hoặc một mẻ giặt không đồ), khay đựng bột và nước xả, gioăng cao su quanh cửa với máy cửa trước, và bộ lọc — lưới lọc xơ vải ở máy cửa trên, bộ lọc bơm xả ở máy cửa trước.
Phần lớn gia đình làm được trong một buổi sáng cuối tuần, không cần tháo máy. Việc tháo lồng giặt ra để cọ là việc của thợ, vì phải mở vỏ, tháo trục và lắp lại đúng cân bằng. Bài này đi theo từng loại máy, kèm cách giữ máy sạch lâu hơn để không phải vệ sinh nặng.
Vì sao lồng giặt bẩn dù ngày nào cũng giặt
Nghe thì ngược đời, vì máy giặt lúc nào cũng có nước và xà phòng chảy qua. Nhưng mặt ngoài của lồng giặt, phần bạn không nhìn thấy, nằm trong một thùng chứa luôn ẩm và tối. Cặn bột giặt chưa tan hết, nước xả vải đặc, xơ vải, đất cát từ quần áo bám dần vào đó, tạo thành một lớp nhầy. Nước giặt lạnh thời gian ngắn, vốn tiết kiệm điện, lại không đủ để cuốn lớp này đi.
Thói quen dùng nhiều bột giặt hơn mức cần cũng góp phần. Bột thừa không xả hết, đọng lại ở khay và lồng, nuôi nấm mốc. Máy cửa trước còn có thêm điểm yếu là gioăng cao su quanh cửa: nếp gấp của gioăng giữ nước sau mỗi lần giặt, và nếu đóng cửa ngay khi giặt xong thì chỗ đó không bao giờ khô.
Khi lớp bẩn đủ dày, nó bong ra thành những vụn nâu xám dính vào quần áo, đó là dấu hiệu nhiều người nhầm là do bột giặt kém. Lúc này một mẻ vệ sinh lồng thường chưa đủ, có khi phải chạy hai ba lần liền. Nhà ở vùng nước cứng, đun nước hay đóng cặn trắng, thì cặn khoáng bám thêm vào bộ phận gia nhiệt của máy có chức năng giặt nước nóng, khiến máy làm nóng chậm hơn.
Vệ sinh lồng giặt bằng chương trình có sẵn
Phần lớn máy đời gần đây có chương trình riêng, thường gọi là vệ sinh lồng giặt hay làm sạch lồng. Đọc sách hướng dẫn để biết tên và cách chọn trên đúng máy của bạn.
- Lấy hết quần áo ra. Chương trình này chạy khi lồng trống; có đồ trong lồng vừa vô ích vừa có thể làm hỏng vải nếu nhiệt độ cao.
- Chọn chất vệ sinh theo sách hướng dẫn. Có máy chỉ cần chạy với nước, có máy khuyên dùng bột hoặc viên vệ sinh lồng giặt chuyên dụng. Cho đúng liều in trên bao bì, đúng ngăn mà sách chỉ định.
- Không trộn chất tẩy. Dùng một loại mỗi lần. Nhiều người thêm giấm hoặc javel theo mẹo truyền miệng; javel gặp giấm hay chất tẩy chứa axit hoặc amoniac sinh khí độc. Nếu muốn đổi chất khác, chạy một mẻ nước trắng ở giữa.
- Chạy trọn chương trình. Thường kéo dài khá lâu. Không mở cửa giữa chừng, nhất là máy cửa trước đang chạy nước nóng.
- Kiểm và chạy lại nếu cần. Xong chương trình, lau quanh miệng lồng, nhìn xem còn vụn bẩn trôi ra không. Còn nhiều thì chạy thêm một lượt.
- Để cửa và khay mở cho khô. Ít nhất vài tiếng sau khi xong, đây là bước quyết định mùi có quay lại hay không.
Máy cũ không có chương trình riêng thì dùng chế độ giặt lâu nhất với nhiệt độ cao nhất máy cho phép, lồng trống, kèm chất vệ sinh lồng đúng liều. Máy cửa trên không có nước nóng thì ngâm theo thời gian ghi trên bao bì chất vệ sinh, rồi cho máy chạy tiếp.
Khay bột giặt và gioăng cửa — hai chỗ hay bị bỏ quên
Rút khay ra rửa riêng. Ở phần lớn máy, khay đựng bột và nước xả rút ra được bằng cách kéo hết cỡ rồi ấn vào một lẫy nhỏ. Ngâm khay vào chậu nước ấm vài phút cho cặn mềm, dùng bàn chải đánh răng cũ cọ các góc và ống siphon nhỏ ở ngăn nước xả. Hốc chứa khay trên thân máy cũng thường bám mốc đen, lau bằng khăn ẩm và bàn chải.
Gioăng cao su máy cửa trước. Kéo nhẹ mép gioăng ra, bạn sẽ thấy nếp gấp chứa nước, tóc, xu lẻ, có khi cả kẹp giấy. Lấy hết dị vật ra, lau bằng khăn ẩm có chút nước rửa bát. Vết mốc đen đã ngấm vào cao su thường không mất hẳn; quan trọng là làm sạch lớp nhầy bên trên để nó không lan ra.
Mốc ăn sâu vào gioăng. Nhiều người dùng dung dịch tẩy có chlorine pha loãng cho chỗ này, nhưng chỉ nên dùng khi sách hướng dẫn của máy cho phép, đeo găng, mở thoáng, lau lại bằng nước sạch và tuyệt đối không dùng chung với giấm hay chất tẩy khác. Gioăng rách, cứng, nứt thì nên thay qua thợ hoặc trung tâm bảo hành.
Mặt trong cửa kính và nắp máy. Lau bằng khăn ẩm. Máy cửa trên thì lau mép trên của thùng giặt, nơi bọt và bột hay đọng lại thành viền.
Bộ lọc xả máy cửa trước và lưới lọc máy cửa trên
Bộ lọc là chỗ giữ lại xơ vải, cúc áo, đồng xu trước khi nước chảy vào bơm. Lọc tắc thì máy xả chậm, báo lỗi xả nước hoặc còn đọng nước trong lồng.
- Ngắt điện và chờ nước nguội. Vừa giặt nước nóng thì để máy nghỉ đủ lâu. Rút phích cắm.
- Máy cửa trước: tìm nắp nhỏ ở góc dưới mặt trước. Mở nắp, phía trong thường có một ống xả nhỏ và nút vặn của bộ lọc.
- Chuẩn bị chỗ hứng nước. Trải khăn cũ, đặt khay nông hoặc chảo thấp. Nước còn đọng trong máy có thể nhiều hơn bạn nghĩ. Rút ống xả nhỏ ra cho nước chảy từ từ trước, nếu máy có ống này.
- Vặn bộ lọc ngược chiều kim đồng hồ, từ từ. Lấy xơ vải, dị vật ra, rửa dưới vòi nước. Soi vào lỗ xem còn dị vật trong khoang không, dùng đèn pin, không thò ngón tay vào sâu.
- Lắp lại chặt tay. Vặn đến khi khớp hẳn. Lọc lắp lỏng là nguyên nhân hay gặp của nước rò ra sàn sau khi tự vệ sinh.
- Máy cửa trên: rút túi lưới lọc xơ vải. Thường nằm ở thành lồng giặt hoặc trục giữa. Lộn túi ra, rũ xơ vải, rửa nước, lắp lại đúng rãnh.
- Chạy thử một chương trình xả ngắn. Đứng quan sát góc dưới máy vài phút xem có nước rỉ ra không.
Lịch vệ sinh gợi ý cho máy giặt gia đình
Bảng dưới là khung tham khảo cho một gia đình giặt gần như mỗi ngày. Nhà ít người, giặt vài lần mỗi tuần thì giãn ra; nhà có trẻ nhỏ, thú cưng, đồ bảo hộ lao động thì làm dày hơn. Sách hướng dẫn của máy có ưu tiên cao hơn bảng này.
| Việc | Tần suất tham khảo | Mất bao lâu |
|---|---|---|
| Mở cửa, kéo khay ra cho khô sau mỗi lần giặt | Mỗi lần giặt | Vài giây |
| Lau gioăng cao su, mặt trong cửa | Hằng tuần | Vài phút |
| Rửa khay bột giặt và hốc khay | Vài tuần một lần | Khoảng 10 phút |
| Vệ sinh bộ lọc xả hoặc lưới lọc xơ vải | Khoảng mỗi tháng, hoặc khi máy xả chậm | Khoảng 15 phút |
| Chạy chương trình vệ sinh lồng | Vài tháng một lần, hoặc khi có mùi | Theo chương trình máy |
| Thợ tháo lồng vệ sinh trong ngoài | Khi vệ sinh lồng vài lượt vẫn ra vụn bẩn | Theo thợ |
Để giảm việc về sau: cho bột và nước xả đúng lượng in trên bao bì theo khối lượng đồ, đừng đổ "cho chắc"; không để quần áo ướt nằm trong lồng qua đêm; ống xả không gập, không nhúng sâu dưới mặt nước thoát sàn.
Chỗ đặt máy: khô ráo, cân bằng, an toàn điện
Máy giặt ở Việt Nam hay đặt ở ban công, lô gia, góc nhà tắm hay dưới gầm cầu thang, những nơi ẩm và dễ dính nước mưa. Chỗ đặt máy ảnh hưởng trực tiếp đến độ sạch và tuổi thọ: máy đứng trong nhà tắm luôn ướt thì mặt dưới thân máy gỉ nhanh, gioăng cửa khó khô, còn máy ngoài ban công hứng mưa hắt thì nước có thể lọt vào bảng điều khiển.
Mỗi lần vệ sinh, bạn kiểm thêm vài thứ quanh máy. Ổ cắm của máy giặt nên ở vị trí cao, khô, không nằm sát sàn; ổ cắm dính nước hay phích cắm đổi màu là việc của thợ điện, không tự xử. Ống cấp nước nhìn dọc thân xem có vết nứt, phồng ở hai đầu nối không. Ống xả không bị gập, đầu ống không nhúng sâu dưới mặt nước trong hố thoát sàn, vì như vậy nước bẩn có thể bị hút ngược lại.
Máy đứng không cân thì khi vắt sẽ rung lắc, đi dần khỏi chỗ và mài mòn ổ trục. Đặt máy trên nền phẳng, chỉnh chân đế theo sách hướng dẫn cho bốn chân chạm đều, kiểm bằng cách ấn chéo hai góc trên. Khi cả nhà đi xa nhiều ngày, khoá van cấp nước của máy giặt và rút phích, để tránh trường hợp ống cấp nước vỡ khi không có ai ở nhà.
Hỏi AI về mùi và cặn máy giặt: hỏi gì, tin tới đâu
AI giúp nhanh ở bước chẩn đoán sơ bộ, với điều kiện bạn kể đủ thông tin. Một câu hỏi tốt nêu loại máy, tuổi máy, thói quen giặt và triệu chứng: "Máy giặt cửa trước 9 kg, dùng khoảng năm năm, giặt chủ yếu nước lạnh, hay dùng nước xả vải. Quần áo có mùi ẩm và dính vụn xám. Liệt kê các nguyên nhân có thể theo thứ tự hay gặp, với mỗi nguyên nhân nói cách kiểm tra mà không phải tháo máy." Câu trả lời dạng danh sách có cách kiểm giúp bạn đi từ việc dễ đến việc khó.
Nếu bạn chụp ảnh nắp bộ lọc hoặc khay mà không biết mở thế nào, AI đọc ảnh thường gọi đúng tên bộ phận, rất có ích khi bạn cần tra sách hướng dẫn hay mua phụ kiện thay thế. Bạn cũng có thể nhờ nó lập lịch vệ sinh theo số lần giặt mỗi tuần và gắn vào lịch chung của cả nhà.
Hai chỗ nên dè chừng. Một là các "công thức" vệ sinh bằng hỗn hợp tự pha: AI đôi khi lặp lại mẹo trên mạng như trộn giấm với chất tẩy khác, mà như đã nói, có những cặp không được trộn. Hai là khi máy có tiếng kêu, rung mạnh, rò nước từ đáy máy: đó là chuyện cơ khí, ổ trục, đường ống bên trong. Câu trả lời đúng lúc đó là ngắt điện, khoá van nước và gọi thợ, không phải làm theo các bước tháo vỏ mà một chatbot liệt kê.
Câu hỏi thường gặp
Có nên dùng giấm và muối nở để vệ sinh lồng máy giặt không?
Nhiều gia đình dùng, nhưng hãy kiểm sách hướng dẫn của máy trước, vì một số hãng khuyên không dùng giấm thường xuyên do có thể ảnh hưởng gioăng cao su. Nếu dùng thì chỉ dùng riêng, không trộn với javel hay chất tẩy khác, và chạy một mẻ nước sạch sau đó.
Vì sao vệ sinh lồng xong vẫn ra nhiều vụn bẩn?
Lớp cặn tích nhiều năm thường bong dần qua vài lượt chứ không sạch ngay. Bạn chạy thêm một hai lượt, mỗi lần vớt vụn ra. Nếu ba bốn lần vẫn ra nhiều, nên nhờ thợ tháo lồng vệ sinh cả mặt ngoài lồng và thùng chứa.
Máy cửa trên có bộ lọc xả như máy cửa trước không?
Thường không giống. Máy cửa trên phổ biến có túi lưới lọc xơ vải gắn trên thành lồng hoặc trục giữa, rút ra rửa được. Bơm xả và đường xả bên dưới thì phải mở vỏ, đó là việc của thợ.
Đóng cửa máy giặt sau khi giặt xong có sao không?
Đóng ngay là giữ hơi ẩm trong lồng và trong nếp gioăng cao su, đúng điều kiện nấm mốc ưa. Để hé cửa và kéo khay ra vài tiếng cho khô. Nhà có trẻ nhỏ thì để hé vừa đủ hoặc khoá phòng giặt, tránh trẻ chui vào lồng.
Mở bộ lọc xả thì nước tràn ra nhiều quá, làm sao?
Vặn bộ lọc chặt lại để chặn dòng, đổ khay hứng đi rồi mở tiếp từng chút. Nếu máy có ống xả nhỏ cạnh bộ lọc thì xả nước qua ống đó trước. Lần sau trải khăn dày và dùng khay rộng ngay từ đầu.
Khi nào vệ sinh máy giặt là không đủ mà phải gọi thợ?
Khi máy rò nước dưới đáy, rung lắc mạnh, có tiếng kêu kim loại lúc vắt, cửa không khoá được, hoặc báo lỗi xả nước dù lọc đã sạch. Những triệu chứng đó liên quan đến bơm, ổ trục, công tắc cửa hay đường ống bên trong.