Lần đầu ra ở riêng, bạn chỉ cần đủ đồ cho ba việc trong tuần đầu: ngủ được, tắm rửa và vệ sinh được, ăn uống được. Mọi thứ khác nên mua sau khi đã sống trong phòng ít nhất hai ba tuần, vì lúc đó bạn mới biết mình thật sự thiếu gì, góc nào chật, thói quen nào cần đồ hỗ trợ.
Sai lầm hay gặp nhất là mua một lèo theo danh sách trên mạng rồi phòng chật kín đồ ít dùng, trong khi thứ cần thì quên. Bài chia đồ dùng thành ba đợt, chỉ ra những món nhiều người mua rồi bỏ xó, và cách đưa thông tin phòng của bạn cho AI để nó lọc danh sách thay vì đưa ra một bản chung chung.
Đợt một: những thứ phải có trước đêm đầu tiên
Đợt này nên gói gọn trong một lần đi mua hoặc mang từ nhà đi. Tiêu chí duy nhất là không có nó thì đêm đầu và sáng hôm sau gặp khó. Kiểm trước xem phòng đã có sẵn món nào để khỏi mua trùng.
- Chỗ ngủ: nệm hoặc chiếu nếu phòng chưa có, một bộ ga gối, chăn mỏng hoặc chăn dày tuỳ mùa và vùng. Ra Bắc vào mùa đông mà chỉ mang chăn mỏng là một đêm thức trắng.
- Đèn và điện: một ổ cắm kéo dài có công tắc và cầu chì, một đèn nhỏ dự phòng hoặc đèn pin. Phòng trọ hay có ít ổ cắm và đặt ở chỗ khó với.
- Tắm rửa: khăn tắm, bàn chải, kem đánh răng, dầu gội, xà phòng, dép đi trong nhà tắm, một móc dán tường để treo khăn.
- Vệ sinh: giấy vệ sinh, túi rác và một thùng rác nhỏ có nắp, một chiếc giẻ lau, nước rửa đa năng loại dịu.
- Ăn uống tối thiểu: một bình nước, một cốc, một bộ bát đũa thìa, ít đồ ăn khô cho sáng hôm sau. Chưa cần nồi niêu nếu bạn còn chưa biết phòng có cho nấu hay không.
- Giấy tờ và tiền: một túi hoặc kẹp riêng đựng giấy tờ tuỳ thân, hợp đồng thuê, sổ ghi chỉ số điện nước lúc nhận phòng.
- Sạc và pin: sạc điện thoại, một pin dự phòng đã sạc đầy phòng khi điện của phòng chưa ổn định hôm đầu.
Nếu mang được từ nhà, ưu tiên mang đồ vải (chăn, gối, khăn) vì cồng kềnh nhưng đi xe khách vẫn được, còn mua mới thì tốn và hay phải giặt trước khi dùng. Đồ điện thì cân nhắc: mang nồi cơm cũ của nhà đi là tiện, nhưng nhớ kiểm dây điện còn tốt, không sờn, không nứt phích.
Đợt hai: mua dần sau hai đến bốn tuần
Sau vài tuần, bạn đã biết mình ăn ở phòng mấy bữa, giặt đồ thế nào, học hay làm việc ở đâu. Lúc đó mua đợt hai theo đúng nhu cầu. Bảng dưới gợi ý cách quyết từng nhóm.
| Nhóm đồ | Mua khi nào | Câu hỏi để quyết |
|---|---|---|
| Nồi cơm, chảo, dao thớt | Khi đã chắc phòng cho nấu và bạn nấu ít nhất vài bữa mỗi tuần | Phòng có chỗ đặt bếp không, ổ cắm có chịu nổi bếp điện không, chủ nhà có cho nấu không |
| Giá phơi, mắc áo, chậu giặt | Ngay khi lần giặt đầu tiên thấy bất tiện | Có máy giặt chung không, phơi ở đâu, đồ có hay ẩm không |
| Kệ, hộp đựng đồ | Sau khi đồ đã vào chỗ và thấy góc nào bừa | Đồ nào để ngoài hằng ngày, đồ nào cất lâu |
| Bàn học hoặc bàn làm việc | Khi biết mình có làm việc ở phòng thật không | Có học, làm ở thư viện, quán hay chỗ làm không |
| Rèm, tấm chắn sáng | Sau vài đêm thấy đèn ngoài chiếu vào hoặc nắng sớm | Cửa sổ hướng nào, có bị nhìn vào từ nhà đối diện không |
| Quạt, máy sưởi nhỏ | Theo mùa và theo phòng | Phòng có quạt trần, điều hoà chưa, ổ cắm có chịu tải không |
Đồ điện công suất lớn như bếp từ, ấm siêu tốc, máy sưởi nên hỏi chủ nhà trước khi mua. Nhiều phòng trọ có dây điện nhỏ, dùng chung đồng hồ với cả dãy; cắm nhiều thứ một lúc dễ nhảy cầu dao hoặc nóng dây. Việc phòng cháy trong phòng trọ có bài riêng ở mục an toàn trong nhà của trang.
Những món nhiều người mua rồi bỏ xó
Bộ nồi nhiều chiếc. Người ở một mình thường chỉ dùng một chiếc nồi nhỏ và một chiếc chảo. Bộ năm sáu chiếc chiếm cả gầm bàn và không bao giờ dùng hết.
Máy xay, máy ép, lò nướng nhỏ. Mua khi đang hào hứng với chuyện nấu ăn lành mạnh, rồi nằm trong hộp vì rửa mất công và phòng không có chỗ đặt. Đợi ba tháng, nếu vẫn thấy cần thì mua.
Tủ quần áo khung vải lớn. Rẻ và nhanh lắp nhưng chiếm cả một mảng tường. Nhiều phòng nhỏ dùng giá treo đứng và vài hộp gầm giường lại gọn hơn.
Đồ trang trí mua theo bộ. Đèn dây, thảm lông, gối tựa nhiều màu đẹp trong ảnh, nhưng bắt bụi và khó giặt trong phòng không có máy giặt.
Đồ dự trữ số lượng lớn. Mua thùng giấy vệ sinh, thùng mì, can nước rửa chén để tiết kiệm nghe hợp lý, nhưng phòng nhỏ không có chỗ chứa và đồ ăn khô dễ hút ẩm, sinh mọt.
Thiết bị chỉ để thử. Robot hút bụi cho phòng mười mấy mét vuông có nhiều dây điện dưới sàn, máy lọc không khí khi chưa biết phòng có bụi không. Phần lớn có thể đợi.
Đồ cần thêm tuỳ kiểu chỗ ở
Cùng là ra ở riêng nhưng mỗi kiểu chỗ ở thiếu một thứ khác nhau. Trước khi mua đợt hai, xem mình thuộc kiểu nào để khỏi mua thừa hoặc thiếu.
| Kiểu chỗ ở | Thường đã có | Hay phải tự lo |
|---|---|---|
| Phòng trọ khép kín trong dãy | Giường hoặc gác, nhà vệ sinh riêng, đôi khi quạt trần | Chỗ nấu, chỗ phơi, rèm, kệ, ổ cắm kéo dài |
| Phòng trong nhà chủ, dùng chung bếp và nhà tắm | Bếp, tủ lạnh dùng chung, máy giặt | Hộp có nắp đựng đồ ăn riêng, giỏ đựng đồ tắm mang qua lại, khoá tủ cá nhân |
| Căn hộ nhỏ hoặc chung cư mini thuê nguyên căn | Bếp, tủ, có khi điều hoà, máy giặt | Đồ bếp, đồ vệ sinh nhà cửa đầy đủ hơn, bình chữa cháy mini, thảm chùi chân |
| Ký túc xá | Giường tầng, tủ cá nhân, nhà vệ sinh chung theo tầng | Ổ khoá tủ, rèm giường nếu được phép, đèn đọc sách nhỏ, túi đựng đồ tắm |
Chỗ ở dùng chung bếp và nhà tắm cần nhiều đồ đựng mang đi mang về hơn là đồ đặt cố định. Đồ để lại chỗ chung dễ bị dùng nhầm, nên đánh dấu bằng màu hoặc dải băng dính màu thay vì viết tên.
Mang từ nhà, mua mới hay mua lại đồ cũ
Đồ vải, đồ bếp nhỏ, dụng cụ vệ sinh nhà còn dư là ba nhóm nên xin mang đi trước. Gia đình nào cũng có vài chiếc bát, một con dao, một chiếc thớt nằm thừa trong tủ. Mang đi vừa đỡ tiền, vừa đỡ rác cho cả hai nơi.
Đồ cũ từ người chuyển đi khác là nguồn tốt cho bàn ghế, kệ, giá phơi. Khi mua lại, xem kỹ mối hàn, chân có vững không, có mọt không với đồ gỗ, có gỉ không với đồ sắt. Đồ điện cũ thì cẩn thận hơn: hỏi đã dùng bao lâu, cắm thử ngay tại chỗ, nhìn dây và phích. Đồ điện có dấu hiệu cháy sém, nóng bất thường, có mùi khét thì không mua dù rẻ đến đâu.
Nệm và gối cũ nên tránh, vì khó biết đã qua bao nhiêu người dùng, có ẩm mốc hay rệp không. Đây là nhóm đồ đáng mua mới nhất nếu phòng chưa có.
Những thứ dùng sát người như khăn, bàn chải, dao cạo thì luôn mua mới. Cũng nên nhớ mỗi món mang vào phòng là một món phải mang ra khi chuyển đi; ở trọ hay chuyển chỗ, nên càng gọn càng nhẹ đầu.
Nhờ AI lọc danh sách theo đúng phòng của bạn
Hỏi AI một câu chung chung như "ra ở riêng cần mua gì" sẽ nhận về một danh sách dài như mọi trang mạng khác. AI hữu ích hơn khi bạn cho nó biết hoàn cảnh cụ thể. Làm như sau:
- Ghi ra phòng đã có sẵn gì: giường, nệm, tủ, quạt, bình nóng lạnh, máy giặt chung, bếp chung hay không có bếp.
- Ghi diện tích ước chừng, có gác lửng hay ban công không, ở thành phố nào và tháng mấy chuyển vào. Mùa và vùng ảnh hưởng tới chăn, quạt, đồ chống ẩm.
- Ghi thói quen của bạn: ăn ngoài hay nấu, làm việc ở nhà hay ở ngoài, có xe máy cần sạc hay không, có nuôi thú cưng không.
- Dán vào câu lệnh mẫu: "Mình sắp chuyển vào một phòng trọ khoảng 15 mét vuông ở Đà Nẵng vào tháng 10, phòng đã có giường, tủ, quạt trần, không có bếp riêng, máy giặt dùng chung. Mình ăn ngoài là chính, chỉ nấu mì và luộc trứng. Chia giúp mình danh sách đồ cần mua thành ba nhóm: phải có trước đêm đầu, mua sau hai tuần nếu thấy cần, và không nên mua. Mỗi món ghi lý do một dòng."
- Đọc lại danh sách, gạch những món phòng đã có hoặc mang từ nhà được. AI thường thêm món "cho đủ", việc của bạn là cắt.
- Hỏi tiếp từng nhóm nếu cần, ví dụ "đồ bếp tối thiểu cho người chỉ nấu mì và luộc trứng gồm những gì".
Không cần đưa cho AI địa chỉ phòng, tên chủ nhà, số hợp đồng hay ảnh giấy tờ. Thông tin về diện tích, thành phố, thói quen là đủ để nó làm việc. Về giá cả, AI không biết giá hiện tại ở chợ hay cửa hàng gần bạn; đừng dùng con số nó đưa ra để lập ngân sách, hãy tự hỏi giá vài nơi.
Chia tiền mua sắm cho tháng đầu
Tháng đầu ra ở riêng thường tốn hơn những tháng sau vì vừa mua đồ, vừa đặt cọc, vừa chưa quen tính chi tiêu. Một cách đơn giản là chia số tiền dành cho đồ dùng thành ba phần theo ba đợt mua ở trên, và để riêng một phần nhỏ cho những thứ phát sinh không lường trước: bóng đèn cháy, ổ khoá cần thay, tấm rèm phải mua gấp.
Ghi lại từng món đã mua kèm ngày mua vào một ghi chú trên điện thoại. Cuối tháng đầu nhìn lại, bạn sẽ thấy món nào dùng hằng ngày, món nào chưa đụng tới. Đây là bài học rẻ nhất để lần chuyển sau mua gọn hơn. Cách lập sổ thu chi hằng tháng chi tiết hơn có ở mục chi tiêu gia đình của trang.
Nếu ngân sách eo hẹp, thứ tự ưu tiên vẫn là chỗ ngủ ấm, nước uống sạch, vệ sinh cá nhân, rồi đến đồ ăn uống. Bàn ghế, kệ, đồ trang trí có thể đợi hàng tháng mà cuộc sống vẫn ổn. Ngồi bệt ăn cơm vài tuần không sao, nhưng một đêm lạnh không có chăn thì ảnh hưởng ngay tới sức khoẻ và ngày làm việc hôm sau.
Câu hỏi thường gặp
Có nên mua đồ trước khi xem phòng không?
Không nên mua đồ lớn trước khi đã nhận phòng. Kích thước phòng, chỗ đặt ổ cắm, phòng có sẵn gì và chủ nhà cho dùng thiết bị nào đều ảnh hưởng tới việc mua. Đồ vải và đồ vệ sinh cá nhân thì chuẩn bị trước được vì đâu cũng cần.
Ở trọ có cần mua tủ lạnh nhỏ không?
Tuỳ cách bạn ăn. Người nấu ăn thường xuyên sẽ thấy tủ lạnh nhỏ đáng giá, người ăn ngoài là chính thì ít dùng. Trước khi mua, hỏi chủ nhà về tiền điện, vì tủ lạnh chạy cả ngày và nhiều nơi tính tiền điện theo giá riêng cho phòng trọ.
Mua đồ cũ của người trả phòng trước có an toàn không?
Với bàn ghế, kệ, giá phơi thì thường ổn nếu kiểm kỹ độ chắc và mọt. Đồ điện cần cắm thử, xem dây và phích. Nệm, gối cũ nên tránh vì khó biết có ẩm mốc hay côn trùng. Hỏi rõ món đồ thuộc người thuê cũ hay của chủ nhà để tránh hiểu lầm.
Hỏi AI danh sách đồ cần mua có đáng tin không?
Đáng tin ở mức gợi ý để bạn không quên món nào, nhưng thường dài hơn cần thiết. AI không biết phòng bạn có gì và không biết giá thực tế nơi bạn sống. Cung cấp càng cụ thể về phòng và thói quen, danh sách càng sát; sau đó vẫn phải tự gạch bớt.
Ra ở riêng mùa đông ở miền Bắc cần chú ý thêm gì?
Chăn đủ ấm, tất và áo ngủ dày, một tấm thảm nhỏ hoặc dép đi trong nhà vì sàn gạch rất lạnh. Hỏi chủ nhà bình nóng lạnh có hoạt động tốt không và có dùng được máy sưởi không. Mùa nồm thì cần thêm chỗ phơi trong nhà và cách giữ đồ khô.
Nên mang theo bao nhiêu quần áo khi mới chuyển?
Đủ cho khoảng hai tuần và hợp với mùa đang tới là vừa. Đồ trái mùa để lại nhà hoặc mang sau. Phòng trọ thường ít chỗ cất, mang hết tủ đồ đi chỉ khiến phòng chật và đồ dễ ẩm mốc vì không có chỗ thông thoáng.